User Tools

Site Tools


07938-doraemon-t-i-vi-t-nam-la-gi

Logo "Quỹ học bổng Doraemon"

Doraemon là xê-ri manga Nhật Bản được sáng tác bởi họa sĩ Fujiko F. Fujio dành cho thiếu nhi vào năm 1969. Tác phẩm kể về một chú mèo máy từ thế kỉ 22 với những bảo bối thần kì trở về quá khứ giúp cậu bé Nobita cải thiện cuộc sống. Sau đó tác phẩm được chuyển thể thành anime, trò chơi điện tử, nhạc kịch... và được xuất sang nhiều quốc gia trên thế giới. Vào cuối năm 1992 tác phẩm theo chân ông Nguyễn Thắng Vu thổi một làn gió mới vào công nghiệp xuất bản khi đem đến hiện tượng Doraemon về kỉ lục xuất bản của truyện tranh nước ngoài tại Việt Nam. Được đánh giá là một trong những bộ truyện gắn bó với tuổi thơ nhiều thế hệ độc giả. Với bề dày lịch sử 25 năm ở Việt Nam tác phẩm đã để lại những dấu ấn và ảnh hưởng nhất định. Ngoài ra tác phẩm còn đóng góp cho lĩnh vực giáo dục khi trao tặng những suất bổng cho trẻ em nghèo hiếu học.

Riêng với hoạt hình phim từng được phát sóng trên Đài truyền hình Việt Nam VTV1, VTC1, VTC11 trong thập niên 2000 và gần đây nhất là kênh truyền hình HTV3 với hơn 300 tập phim được lên sóng từ năm 2010 đến nay. Điểm qua lĩnh vực điện ảnh, xê-ri từng được giới thiệu tại Liên hoan phim Nhật Bản 2008 và bắt đầu từ năm 2013 thì chính thức ra rạp và xê-ri này cũng được phát sóng trên HTV3 từ tháng 12 năm 2012 đến tháng 9 năm 2013 với 17 tập phim đã lên sóng. Trên Youtube, loạt phim được mua bản quyền phát hành trên kênh POPS Kids từ ngày 12 tháng 8 năm 2017.

Bìa truyện Doraemon tập 1 được ấn hành tại Việt Nam trước 2010

Bìa truyện Doraemon tập 1 được ấn hành tại Việt Nam từ 2010 trở về sau

Tên nhân vật trước Công ước Bern 2010
Tên gốc Tên Việt hoá
Doraemon (ドラえもん?) Đôrêmon
Nobita (のび太?) Nôbita
Shizuka (静香?) Xuka
Jaian (ジャイアン?) Chaien
Jaiko (ジャイ子 ?) Chaikô
Suneo (スネ夫?) Xêkô
Sunetsugu (スネツグ?) Xưki
Dekisugi (Hidetoshi) (出木杉(英才)?) Đêkhi
Dekisugi (Hideyo) (出木杉(ヒデヨ)?) Đêkhimô
Nobisuke (ノビスケ?) Nôbitu
Sewashi (セワシ?) Nôbitô
Dorami (ドラミ?) Đôrêmi
Sunekichi (スネきち?) Xưkichi

Doraemon được Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản lần đầu tiên từ cuối năm 1992 (với tham khảo từ bản tiếng Thái), khi chưa được phép của tác giả. Ngày 11/12/1992 được coi là "ngày sinh" của Doraemon tại Việt Nam.[1] Bộ sách lập tức thành sự kiện của ngành xuất bản Việt Nam năm 1992 khi chỉ sau một tuần, bốn tập truyện Doraemon (mỗi tập 108 trang) đã bán hết 40.000 bản.[2] Năm 1996 Nhà xuất bản Kim Đồng chính thức thương lượng được bản quyền của Doraemon từ Nhà xuất bản Shogakukan, toàn bộ phần tiền bản quyền trong giai đoạn 1992-1996 được tác giả Fujimoto đồng ý chuyển vào một quỹ có tên Quỹ học bổng Doraemon[1]. Tính cho đến năm 2006 đã có khoảng 40 triệu[3] đến 50 triệu bản[4] Doraemon được phát hành tại Việt Nam, một kỉ lục về xuất bản của truyện tranh nước ngoài tại thị trường Việt Nam[3]. Tại Việt Nam, nhà xuất bản Kim Đồng là nhà xuất bản duy nhất được chuyển nhượng bản quyền, phát hành bản tiếng Việt tất cả các phiên bản của Doraemon.

Trong phiên bản truyện tại Việt Nam, tên các nhân vật được "Việt hóa" một phần,[5] và được gắn các biệt danh Mèo ú Đôrêmon, Nôbita hậu đậu, Chaien lồi rốn hay Xêkô mỏ nhọn. Một chuyên mục nhỏ ở cuối truyện mang tên "Văn phòng Đôrêmon" xuất hiện từ tập 16[1], thông qua "Thông tấn xã Nôbita" tương tác với độc giả. Bộ truyện cũ được cho là đã bỏ qua nhiều chi tiết, một số chỗ dịch chưa chuẩn xác.[5] Theo công ước Bern, Nhà xuất bản Kim Đồng đã ngưng việc xuất bản đầu sách có tựa đề Đôrêmon và thay thế bằng phiên bản mới mang tên Doraemon phát hành lần đầu vào ngày 29/05/2010, trong đó tên các nhân vật được phiên âm rōmaji, đọc từ phải sang trái như phiên bản tại Nhật, nội dung truyện cũng được dịch sát hơn.[6] Tập Nobita Tây du ký chỉ được ra mắt dưới dạng hai tập truyện tranh màu.[7][8] Từ năm 2005 đến nay một số truyện được chuyển thể từ seri mới tuy chưa được ra mắt nhưng đã có kế hoạch ra dưới hình thức các tập truyện tranh màu, riêng tập Nobita và người khổng lồ xanh bị in lậu bởi Nhà xuất bản Đà Nẵng với tựa đề Mèo máy thông minh và đã được thu hồi[9][10]. Bộ truyện nằm trong TOP 10 sách được yêu thích trong lễ trao giải Giải thưởng Fahasa 2018.

Logo phim Doraemon chính thức tại Việt Nam

Một số tập phim ngắn trong giai đoạn 1979 - 2005 đã được ra mắt tại Việt Nam, phát sóng trên VTV1 và VTC1. Kênh VTV1 có đội ngũ lồng tiếng riêng với những diễn viên như Hoài Vân (Doraemon), Anh Tuấn (Nobita), Lưu Hà Phương (Shizuka), Phú Đôn... [ct 1] Trên kênh VTC1, các tập phim được chiếu với tựa đề Chú mèo máy Đô Rê Mon trong chuyên mục Tuổi thần tiên, do Phương Anh và Thu An biên tập.[ct 2] Tiếp đến là kênh HTV3 đã mua bản quyền và phát sóng 52 tập phim hoạt hình ngắn Doraemon trong năm 2010. Sau đó kênh đã tạm ngưng một thời gian cho đến năm 2014 tiếp tục phát sóng với hàng trăm tập mới đã được mua bản quyền phát sóng đến nay. Hàng chục tập phim điện ảnh Doraemon cũng đã được Tri Viet Media (nay là Purpose Media) mua bản quyền phát sóng trên HTV3 từ 7 tháng 12 năm 2012 đến nay trong khung giờ phim điện ảnh.[11]. Riêng phim Stand by Me Doraemon được phát trên K+ NS ngày 1 tháng 6 năm 2015.

Bối cảnh tiêu đề các tập phim hoạt hình Doraemon trên kênh HTV3 (2010)

Bảng phân vai lồng tiếng Doraemon trên HTV3 (2010)

Với nhiệm vụ Đại sứ của Doraemon phim Doraemon: Chú khủng long của Nobita 2006 trình chiếu tại Liên hoan phim Nhật Bản ngày 11 tháng 10 năm 2008[12]. Đến năm 2013, Megastar (CJ CGV Vietnam) chính thức mang loạt phim điện ảnh Doraemon về Việt Nam chiếu rạp với phim mở đầu là Doraemon: Nobita và viện bảo tàng bảo bối. Riêng về diễn viên lồng tiếng Việt trong Doraemon (trên truyền hình và rạp) từ tháng 1 năm 2010 cho đến tháng 9 năm 2013 cố định nhưng từ tháng 12 năm 2013 được thay đổi liên tục không cố định vì nhiều diễn lồng tiếng cũ trong nhóm phim Doraemon nghỉ việc tại TVM Corp (nay là Purpose Media) - nơi lồng tiếng phim Doraemon cho kênh HTV3 và phim chiếu rạp. Trong loạt phim 1979 - 2005, cũng như ở nhiều quốc gia khác, các bộ phim dài được biết đến ở Việt Nam lần đầu dưới dạng các tập truyện dài, tổng cộng là 24 tập.[13] Công ty Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phát hành các tập phim ngắn và dài dưới dạng đĩa VCD thuyết minh tiếng Việt, nhưng đến nay vẫn chưa được mua bản quyền chiếu phát chính thức. Các tập phim ngắn đặc biệt cũng được ra mắt tại Việt Nam dưới dạng các tập truyện màu.[14] Những tập đầu trong loạt phim Doraemon 2005 được Nhà xuất bản Kim Đồng in ra tranh truyện vào 2014. Vào năm 1993, Phạm Tuyên phổ lời Việt 19 bài hát trong phim Doraemon cho Đội ca thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện. Sau đó các bài hát được Nhà xuất bản Kim Đồng tập hợp phát hành dưới dạng băng casette gồm 2 vol dưới tên Chúng ta hát cùng Đô rê mon. Từ ngày 12 tháng 8 năm 2017, loạt phim Doraemon được phát sóng trực tuyến có bản quyền trên kênh youtube của POPS Kids. [15] Ngày 24 tháng 1 năm 2018 phiên bản Việt hóa bài hát "Odore Dore Dora Doraemon Ondo 2007" (踊れ・どれ・ドラ ドラえもん音頭2007, tên tiếng Việt chính thức Nào cùng nhảy điệu Doraemon Ondo?) được phát hành trên YouTube thông qua kênh POPS Kids, ca khúc Việt hóa được trình bày bởi Thùy Tiên - diễn viên lồng tiếng nhân vật Doraemon tại Việt Nam.

Tại đại hội phát hành sách 1993, Bộ Văn hóa đã đánh giá việc ra bộ sách Đôrêmon là sự kiện chấn động đối với việc lành mạnh hóa thị hiếu của thiếu nhi, cả thanh niên và người lớn.[1] Bộ truyện đã để lại dấu ấn trong lòng nhiều thế hệ độc giả. Doraemon cũng xuất hiện trong nhiều hoạt động văn hóa[16][17], nhân vật Doraemon cũng là Đại sứ văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam. Tác giả Fujiko F. Fujio được Bộ văn hóa thông tin Việt Nam trao tặng huy chương "Chiến sĩ văn hóa" vào năm 1996 do đã đóng góp vào công tác giáo dục trẻ em qua truyện Doraemon.[18] Quỹ học bổng Doraemon, còn gọi là quỹ hỗ trợ giáo dục trẻ Việt Nam do ông Nguyễn Thắng Vu và tác giả Fujiko Fujio sáng lập ngày 31 tháng 8 năm 1996, với số tiền ban đầu là 1 tỷ đồng, từ số tiền bản quyền trong ba năm từ 1992 đến 1995 (do chính tác giả Fujimoto Hiroshi trao tặng) và một phần lợi nhuận từ việc phát hành bộ truyện, nhà xuất bản Kim Đồng.[4] Quỹ Doraemon liên tục được bổ sung hằng năm từ lợi nhuận của việc xuất bản Doraemon. Đến năm 2010, tổng số vốn của quỹ lên đến 4 tỷ đồng, quỹ này đã trao trên 6000 suất học bổng cho các học sinh nghèo trên khắp Việt Nam.[5] Nguyễn Thắng Vu đã trao tặng cho quỹ học bổng này 1 tỷ đồng tiền cá nhân trong khoảng thời gian bệnh ung thư trở nặng trước lúc qua đời.[19] Đến năm 2017, quỹ đã trao hơn 10000 học bổng với trị trên 7 tỷ đồng. Quỹ Doraemon được đánh giá là một quỹ văn hóa - giáo dục phi chính phủ vào loại sớm nhất ở Việt Nam.[20]

Một tranh truyện Doraemon chế đề cập đến giá xăng tăng.

Dế Rôbốt Nhân tài ảo thuật là một loạt truyện tranh Việt Nam được xuất bản bởi công ty Phan Thị. Tuy nhiên từ khi loạt truyện này được giới thiệu (chưa phát hành) thì bị "Nghi án đạo truyện Doraemon" do sự giống nhau đến "lộ liễu" khiến nhiều fan hâm mộ Doraemon bức xúc.[21] Ngay sau khi truyện này phát hành ngày 20 tháng 2 năm 2014 thì mối hoài nghi này càng tăng khi nhân vật, bảo bối trong "DếRôbốt-Nhân tài ảo thuật" được chỉnh sửa, thêm thắt từ "Doraemon". Sau đó nhóm tác giả này đã thừa nhận rằng đã học hỏi từ "Doraemon" nhưng trên nguyên lý "Innovation" và đã gặp một trào lưu phản đối trên các diễn đàn, mạng xã hội.[22]

Đầu năm 2011, phong trào chế truyện Doraemon nở rộ trên cộng đồng mạng Việt Nam.[23] Nhiều hội chế truyện trên các mạng xã hội, các diễn đàn được thành lập, các cuộc thi chế được tổ chức. Nội dung của các truyện chế xoay quanh nhiều vấn đề mang tính thời sự, những câu chuyện thường ngày trong cuộc sống và những quan điểm của giới trẻ dưới góc nhìn hóm hỉnh. Nhiều video clip âm nhạc chế truyện Doraemon cũng lần lượt xuất hiện và được gọi là Doraemon Music Video (DMV).[24]

Tháng 9, 2012, công ty Ajinomoto Việt Nam đã lấy hình ảnh Doraemon vào quảng cáo sản phẩm Aji-Mayo của công ty này.

Vào ngày 7 tháng 12 năm 2012 lễ hội "Doraemon và những người bạn" đã diễn ra tại Thảo Cầm Viên, Thành phố Hồ Chí Minh do Nhà Xuất bản Kim Đồng để kỷ niệm 20 năm "Mèo ú đến Việt Nam" thu hút hàng ngàn du khách thập phương đến với lễ hội.[25]

Ngày 14 tháng 2 năm 2014, Bích Phương cho ra mắt MV Mình yêu nhau đi của Tiên Cookie nhân dịp Valentine. Nội dung video ca nhạc xoay quanh mối tình giữa cặp đôi có ngoại hình đối lập qua trung gian là những cuốn manga Doraemon bởi cả hai đều có cùng sở thích. Nội dung này được các bạn trẻ gọi là Mối tình Doraemon.[26]

Cuối tháng 5 năm 2015, chương trình “Cùng Doraemon chu du thế giới” diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Nha Trang, Cần Thơ do Acecook tổ chức nhằm quảng bá món "Mì Doraemon" - một sản phẩm mới của công sau khi chính thức mua bản quyền hình ảnh nhân vật. Đồng thời nhà sản xuất mì này cũng là nhà tài trợ chính cho phần ba và phần bốn cho loạt phim "Doraemon - Chú mèo máy đến từ tương lai" trên HTV3.

Cục Cảnh sát Giao thông, Bộ Giao thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng với Tập đoàn Mainichi Nhật Bản đã hợp tác với nhau phát động chương trình "Doraemon với An toàn giao thông" nhằm tuyên truyền phổ biến, giáo dục Trật tự an toàn giao thông cho trẻ em Việt Nam từ 20 tháng 4 năm 2016.[27]

Ghi chú
  1. ^ Theo phần giới thiệu ở màn mở đầu và kết thúc của các tập phim trên VTV1
  2. ^ Theo phần giới thiệu ở màn mở đầu và kết thúc của cc tập phim trên VTC1
07938-doraemon-t-i-vi-t-nam-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:08 (external edit)