User Tools

Site Tools


07989-ng-i-neanderthal-la-gi

Người Neanderthal (hay Neandertals, từ tiếng Đức: Neandertaler) ( /niˈændərˌθɔːlz/, /niˈændərˌtɔːlz/, /niˈændərˌtɑːlz/, /nˈɑːndərˌtɑːlz/ hoặc /niˈændərθəlz/)[3] là một loài trong chi Người đã tuyệt chủng, các mẫu vật được tìm thấy vào thế Pleistocene ở châu Âu và một vài nơi thuộc phía Tây và trung Á. Neanderthal hoặc được xếp là phụ loài (hay chủng tộc) của người hiện đại (Homo sapiens neanderthalensis) hoặc được tách thành một loài người riêng (Homo neanderthalensis).[4]

Người Neanderthal nguyên thủy sống ở châu Âu sớm nhất cách đây là khoảng 350–600Ka BP (Ka BP: Kilo annum before present: ngàn năm trước).[5] Người Neanderthal nguyên thủy thỉnh thoảng được xếp vào một loài theo ngoại hình khác Homo heidelbergensis, hoặc một dạng di cư Homo rhodesiensis.

Vào hồi 130 Ka BP các đặc trưng đầy đủ của người Neanderthal đã xuất hiện. Các đặc trưng này sau đó biến mất ở châu Á cách đây 50 Ka BP và ở châu Âu vào khoảng 30 Ka BP, và không còn cá thể nào có diện mạo đầy đủ để được xem là một phần của Homo neanderthalensis.[6] Do vậy, người Neanderthal được coi là đã tuyệt chủng từ 30 Ka BP, nhưng theo nghiên cứu dấu vết gen đề xuất rằng đã có việc người Neanderthal giao phối với người hiện đại Homo sapiens sapiens vào khoảng giữa 80 và 50 Ka BP trước ở Trung Đông khiến 1–4% gene người Á-Âu có nguồn gốc từ người Neanderthal.[7][8]

Tên loài này được đặt theo vùng mà nó được phát hiện lần đầu, khoảng 12 km (7,5 mi) về phía đông Düsseldorf, Đức, tại hang Feldhofer trong thung lũng Neander của sông Düssel (thung lũng Neander được đặt tên theo Joachim Neander, một mục sư người Đức sống vào thế kỷ 17). Thal là một cách viết cũ của Tal (cùng có chung cách phát âm), nghĩa là 'thung lũng' trong tiếng Đức.[9][10][11]

Đôi khi, các nhà khoa học tranh luận rằng người Neanderthal nên được phân loài là Homo neanderthalensis hay Homo sapiens neanderthalensis, trong đó cách thứ hai xem người Neanderthal là phân loài H. sapiens.[12][13] Vài nghiên cứu hình thái học khẳng định rằng H. neanderthalensis là một loài riêng biệt và không phải phân loài.[14] ví dụ như giáo sư Paul Mellars của Đại học Cambridge, nói "không có bằng chứng về sự tương tác văn hóa được tìm thấy"[15] và chứng minh từ nghiên cứu ADN ti thể cho thấy H. neanderthalensis không phải phân loài của H. sapiens.[16]

So sánh ADN của người Neanderthal và Homo sapiens cho thấy chúng ta tách ra từ một tổ tiên chung khoảng 350 đến 400 Ka BP. Tổ tiên này có thể là Homo heidelbergensis. H. heidelbergensis xuất hiện vào khoảng 800 và 1.300 Ka BP, và tiếp tục tồn tại đến khoảng 200 Ka BP. H. heidelbergensis sống ở Đông và Nam Phi, châu Âu và Tây Á. Khoảng giữa 350 và 400 Ka BP nhánh châu Phi tiếp tục tiến hóa thành người hiện đại còn nhánh châu Âu tiến hóa thành người Neanderthal.[17][18][19][20].

  1. ^ Dictionary of Anthropology - Charles Winick - Google Books. Books.google.ca (1956-12-18). Truy cập 2014-05-24.
  2. ^ Bibliography of Fossil Vertebrates 1954-1958 - C.L. Camp, H.J. Allison, and R.H. Nichols - Google Books. Books.google.ca. Truy cập 2014-05-24.
  3. ^ Neanderthal. (2012). Dictionary.com. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2012, from link.
  4. ^ Tattersall I, Schwartz JH (tháng 6 năm 1999). “Hominids and hybrids: the place of Neanderthals in human evolution”. Proceedings of the National Academy of Sciences 96 (13): 7117–9. PMC 33580. PMID 10377375. doi:10.1073/pnas.96.13.7117. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2009. 
  5. ^ J. L. Bischoff và đồng nghiệp (2003). “The Sima de los Huesos Hominids Date to Beyond U/Th Equilibrium (>350 kyr) and Perhaps to 400–500 kyr: New Radiometric Dates”. J. Archaeol. Sci. 30 (30): 275. doi:10.1006/jasc.2002.0834. 
  6. ^ Viegas, Jennifer (ngày 23 tháng 6 năm 2008). “Last Neanderthals Were Smart, Sophisticated”. Discovery Channel. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2009. 
  7. ^ Green, Richard E.; Krause, Johannes; Briggs, Adrian W.; Maricic, Tomislav; Stenzel, Udo; Kircher, Martin; Patterson, Nick; Li, Heng; Zhai, Weiwei; Fritz, Markus Hsi-Yang; Hansen, Nancy F.; Durand, Eric Y.; Malaspinas, Anna-Sapfo; Jensen, Jeffrey D.; Marques-Bonet, Tomas; Alkan, Can; Prüfer, Kay; Meyer, Matthias; Burbano, Hernán A.; Good, Jeffrey M.; Schultz, Rigo; Aximu-Petri, Ayinuer; Butthof, Anne; Höber, Barbara; Höffner, Barbara; Siegemund, Madlen; Weihmann, Antje; Nusbaum, Chad; Lander, Eric S.; Russ, Carsten (2010). “A Draft Sequence of the Neandertal Genome”. Science 328 (5979): 710–22. Bibcode:2010Sci...328..710G. PMID 20448178. doi:10.1126/science.1188021. 
  8. ^ Rincon, Paul (ngày 6 tháng 5 năm 2010). “Neanderthal genes 'survive in us'”. BBC News (BBC). Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2010. 
  9. ^ Tal after the German spelling reform of 1901, whence the Tiếng Đức name Neandertal for both the valley and species.
  10. ^ Howell, F. Clark (tháng 12 năm 1957). “The Evolutionary Significance of Variation and Varieties of 'Neanderthal' Man”. The Quarterly Review of Biology 32 (4): 330–47. JSTOR 2816956. PMID 13506025. doi:10.1086/401978. 
  11. ^ Foley, Tim. TalkOrigins Archive. "Neanderthal or Neandertal?". 2005.
  12. ^ Tattersall, Ian; Schwartz, Jeffrey H. (1999). “Hominids and hybrids: The place of Neanderthals in human evolution”. Proceedings of the National Academy of Sciences 96 (13): 7117–9. Bibcode:1999PNAS...96.7117T. JSTOR 48019. PMC 33580. PMID 10377375. doi:10.1073/pnas.96.13.7117. 
  13. ^ Duarte, Cidália; Mauricio, João; Pettitt, Paul B.; Souto, Pedro; Trinkaus, Erik; Van Der Plicht, Hans; Zilhao, João (1999). “The early Upper Paleolithic human skeleton from the Abrigo do Lagar Velho (Portugal) and modern human emergence in Iberia”. Proceedings of the National Academy of Sciences 96 (13): 7604–9. Bibcode:1999PNAS...96.7604D. JSTOR 48106. PMC 22133. PMID 10377462. doi:10.1073/pnas.96.13.7604. 
  14. ^ Harvati, K.; Frost, S.R.; McNulty, K.P. (tháng 2 năm 2004). “Neanderthal taxonomy reconsidered: Implications of 3D primate models of intra- and interspecific differences”. Proceedings of the National Academy of Sciences 101 (5): 1147–52. Bibcode:2004PNAS..101.1147H. PMC 337021. PMID 14745010. doi:10.1073/pnas.0308085100. 
  15. ^ “Modern humans, Neanderthals shared earth for 1,000 years”. ABC News (Australia). Ngày 1 tháng 9 năm 2005. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2006. 
  16. ^ Hedges SB (tháng 12 năm 2000). “Human evolution. A start for population genomics”. Nature 408 (6813): 652–3. PMID 11130051. doi:10.1038/35047193. 
  17. ^ “Homo heidelbergensis: Evolutionary Tree”. Smithsonian National Museum of Natural History. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013. 
  18. ^ Stringer, Chris. “The Ancient Human Occupation of Britain” (PDF). Natural History Museum, London. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013. 
  19. ^ Stringer, Chris (2011). The Origin of our Species. Penguin. tr. 26–29, 202. ISBN 978-0-141-03720-2. 
  20. ^ Johansson, Donald; Edgar, Blake (2006). From Lucy to Language. Simon & Schuster. tr. 38. ISBN 978-0-7432-8064-8. 
  • Boë, Louis-Jean; Jean-Louis Heim, Kiyoshi Honda and Shinji Maeda (tháng 7 năm 2002). “The potential Neandertal vowel space was as large as that of modern humans” (PDF). Journal of Phonetics 30 (3): 465–484. doi:10.1006/jpho.2002.0170.  [liên kết hỏng]
  • Derev'anko, Anatoliy P.; William Roger Powers and Demitri Boris Shimkin (1998). The Paleolithic of Siberia: new discoveries and interpretations. Novosibirsk: Institute of Anthropology and Ethnography. ISBN 0252020529. OCLC 36461622. 
  • Jacobs, James Q. (ngày 4 tháng 7 năm 2000). “Neanderthal DNA Sequencing”. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2009. 
  • Kreger, C. David (ngày 30 tháng 6 năm 2000). “Homo neanderthalensis”. ArchaeologyInfo.com. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2009. 
  • Lieberman, Philip (tháng 10 năm 2007). “Current views on Neanderthal speech capabilities: A reply to Boe et al. (2002)”. Journal of Phonetics 35 (4): 552–563. doi:10.1016/j.wocn.2005.07.002. 
  • O'Neil, Dennis (ngày 12 tháng 5 năm 2009). “Evolution of Modern Humans: Neandertals”. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2009. 
  • Serre D, Langaney A, Chech M, Teschler-Nicola M, Paunovic M, Mennecier P, Hofreiter M, Possnert G, Pääbo S (tháng 3 năm 2004). “No evidence of Neandertal mtDNA contribution to early modern humans”. PLoS Biology 2 (3): E57. PMC 368159. PMID 15024415. doi:10.1371/journal.pbio.0020057. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2009. 
  • Wild, Eva M.; Maria Teschler-Nicola, Walter Kutschera, Peter Steier, Erik Trinkaus and Wolfgang Wanek (ngày 19 tháng 5 năm 2005). “Direct dating of Early Upper Palaeolithic human remains from Mladeč”. Nature 435 (7040): 332–5. PMID 15902255. doi:10.1038/nature03585.  link for Nature subscribers
  • Langseth, Jared (2005). “Homo neanderthalensis”. MSU EMuseum. 
  • “Neanderthals 'mated with modern humans'”. BBC News. Ngày 21 tháng 4 năm 1999. 
  • Briggs, Helen (ngày 27 tháng 3 năm 2003). “Neanderthals 'had hands like ours'”. BBC News. 
  • Finlayson, Clive (ngày 11 tháng 5 năm 2010). “To mate, or not to mate: The Neanderthal's question”. BBC News. 
  • Rincon, Paul (ngày 10 tháng 5 năm 2010). “So we're part Neanderthal. What now?”. BBC News. 
  • Bringmans, Patrick (2008). “The Neanderthal Sites at Veldwezelt-Hezerwater”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 10 năm 2009. 
  • Neanderthal DNA—'Neanderthal DNA' Includes Neanderthal mtDNA sequences
  • Boyle, Alan (ngày 6 tháng 6 năm 2006). “A Neanderthal's DNA tale”. MSNBC. 
  • UniZH.ch—'Comparing Neanderthals and modern humans: Neanderthals differ from anatomically modern Homo sapiens in a suite of cranial features' (cranio-facial reconstructions), Institut für Informatik der Universität Zürich
  • Horan, Richard D.; Bulte, Erwin; Shogren, Jason F. (2005). “How trade saved humanity from biological exclusion: an economic theory of Neanderthal extinction”. Journal of Economic Behavior & Organization 58: 1. doi:10.1016/j.jebo.2004.03.009. 
  • Shaw, Kl (tháng 12 năm 2002). “Conflict between nuclear and mitochondrial DNA phylogenies of a recent species radiation: what mtDNA reveals and conceals about modes of speciation in Hawaiian crickets.” (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 99 (25): 16122–7. ISSN 0027-8424. PMC 138575. PMID 12451181. doi:10.1073/pnas.242585899. 
  • Koller, J.; Baumer, U.; Mania, D. (2001). “High-Tech in the Middle Palaeolithic: Neandertal-Manufactured Pitch Identified”. European Journal of Archaeology 4: 385. doi:10.1177/146195710100400315. 
  • Sawyer GJ, Maley B (tháng 3 năm 2005). “Neanderthal reconstructed”. Anatomical Record. Part B, New Anatomist 283 (1): 23–31. PMID 15761833. doi:10.1002/ar.b.20057. 
  • Ritter, Macolm; Associated Press (ngày 13 tháng 9 năm 2006). “Neanderthal Find Hints at Longer Era”. CBS News. 
  • Than, Ker; LiveScience (ngày 15 tháng 11 năm 2006). “Scientists decode Neanderthal genes”. MSNBC. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2009. 
  • 'Bone and Stone' A digitally enhanced single frame philatelic exhibit dedicated to the Neanderthal.
  • Macchiarelli, R; Bondioli, L; Debénath, A; Mazurier, A; Tournepiche, Jf; Birch, W; Dean, Mc (tháng 12 năm 2006). “How Neanderthal molar teeth grew.”. Nature 444 (7120): 748–51. ISSN 0028-0836. PMID 17122777. doi:10.1038/nature05314. 
  • Ramanan, Kharlena María (1997). “Neanderthals: A Cyber Perspective”. Indiana State University. Bản gốc lưu trữ tháng 3 năm 2003. 
  • The Cryptid Zoo 'Neanderthals and Neanderthaloids in Cryptozoology'-modern sightings promoted by the pseudoscience of cryptozoology
  • Sự báo thù hậu thế và tham vọng hồi sinh
07989-ng-i-neanderthal-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:08 (external edit)